Cảm biến khói ống gió: nguyên lý, vị trí lắp và đấu nối dừng AHU (duct smoke detector)

Khi có cháy, AHU vẫn chạy sẽ hút khói từ một tầng rồi thổi đi khắp toà nhà qua hệ ống gió. Cảm biến khói ống gió (đầu báo khói ống gió, duct smoke detector) làm đúng một việc: phát hiện khói trong ống và dừng quạt trước khi khói lan. Thiết bị nhỏ, nhưng lắp sai vị trí hoặc sai ống lấy mẫu thì gần như không phát hiện được gì. Bài này giải thích cách hoạt động, cách chọn và lắp, lấy dòng APC by Apollo mà DLK phân phối làm ví dụ.

Cảm biến khói gắn ống gió APC

Cảm biến khói ống gió hoạt động thế nào?

Một ống lấy mẫu (sampling tube) xuyên ngang ống gió, có các lỗ hướng về chiều gió. Chênh áp giữa ống lấy mẫu và ống xả đẩy một phần không khí trong ống gió đi qua buồng đo. Đầu dò quang điện trong buồng đo phát hiện hạt khói; khi vượt ngưỡng, tiếp điểm báo động chuyển trạng thái để dừng quạt AHU, đóng van gió và báo về tủ báo cháy.

Thông số	APC SL-2000-P	APC RT-3000-P
Đầu dò	Quang điện	Quang điện
Vận tốc gió trong ống	0,5–20,3 m/s (100–4.000 ft/phút)	100–4.000 ft/phút
Nguồn	24 VAC, 24 VDC, 115 VAC, 230 VAC	230 VAC, 115 VAC, 24 VAC, 24 VDC
Tiếp điểm báo cháy	2 dạng C 10 A + 1 dạng A 2 A	2 dạng C 10 A + 1 dạng A 1 A
Nhiệt độ làm việc	0–60 °C	-20 đến 60 °C
Vỏ	Lắp trong nhà	NEMA 4X, trong nhà và ngoài trời
Chứng nhận	UL, cUL (UL 268A), CSFM, MEA	UL 268A, CSFM

Nguồn: trang sản phẩm đầu báo khói ống gió APC SL-2000-P và datasheet RT-3000 (Air Products and Controls). Xem thêm APC RT-3000-P lắp ngoài trời và APC SM-501-P.

Lắp ở đâu trên hệ AHU?

Vị trí	Mục đích	Lưu ý
Ống gió cấp, sau lọc và quạt	Không thổi khói (kể cả khói phát sinh trong AHU) đi các tầng	Đặt sau lọc để bụi không làm bẩn buồng đo nhanh
Ống gió hồi, trước điểm hoà trộn gió tươi	Phát hiện khói hút về từ khu vực phục vụ	Trước van gió tươi để mẫu không bị pha loãng
Ống gió ngoài trời, máy rooftop	Như trên, trong môi trường ẩm, mưa	Dùng vỏ NEMA 4X như RT-3000-P

Ở Mỹ, tiêu chuẩn NFPA 90A yêu cầu đầu báo khói ống gió trên đường gió cấp của hệ có lưu lượng lớn hơn 2.000 cfm (khoảng 3.400 m³/h) [CẦN KIỂM TRA theo phiên bản NFPA 90A áp dụng]. Ở Việt Nam, yêu cầu dừng thông gió khi có cháy theo hồ sơ thiết kế PCCC của công trình.

Chọn ống lấy mẫu theo bề rộng ống gió

Ống lấy mẫu phải đi gần hết bề rộng ống gió. Hãng có nhiều chiều dài (với RT-3000: STN-1.0, STN-2.5, STN-5.0, STN-10.0, tức 1–10 ft, khoảng 0,3–3 m); chọn ống dài hơn bề rộng ống gió rồi cắt và bịt đầu theo hướng dẫn. Lỗ lấy mẫu phải hướng ngược chiều gió.

🔧 Kinh nghiệm hiện trường: ba lỗi nghiệm thu hay gặp: (1) ống lấy mẫu quá ngắn, chỉ lấy được gió sát thành ống; (2) lắp ngay sau co, quạt hoặc van gió, dòng xoáy làm lượng gió qua buồng đo không ổn định; (3) quạt chạy biến tần ở tần số thấp, vận tốc trong ống tụt dưới 0,5 m/s (100 ft/phút) là mức tối thiểu của SL-2000-P và RT-3000-P. Khi chạy thử, đo vận tốc thực tế tại vị trí lắp ở chế độ quạt chạy chậm nhất.

Đấu nối: dừng AHU và báo tủ báo cháy

Tiếp điểm	Đấu vào	Chức năng
Báo động dạng C #1	Mạch điều khiển quạt AHU (cắt cuộn khởi động hoặc ngõ vào "fire stop" của biến tần)	Dừng quạt
Báo động dạng C #2	Module ngõ vào của tủ báo cháy	Báo vị trí có khói
Báo động dạng A	Đèn/chuông báo từ xa hoặc DI của BMS	Hiển thị
Báo lỗi (trouble)	Tủ báo cháy hoặc BMS	Báo đầu dò bẩn, mất nguồn

Câu hỏi thường gặp

Duct smoke detector tiếng Việt là gì?

Là cảm biến khói ống gió hay đầu báo khói gắn ống gió.

Cảm biến khói ống gió có thay được đầu báo khói trong phòng không?

Không. Cảm biến khói ống gió chỉ để điều khiển hệ thông gió (dừng quạt, đóng van). Hệ báo cháy khu vực vẫn cần đầu báo khói trong phòng theo thiết kế PCCC.