Van điện từ FCU là gì? Phân biệt van on/off và van tuyến tính (FCU motorized valve)
Trên bản vẽ ghi "van điện từ FCU", nhà thầu đặt về một van solenoid đóng mở bằng cuộn từ, lắp lên dàn FCU thì nghe tiếng "cạch" mỗi lần thermostat đóng ngắt và vài tháng sau bắt đầu rò. Cái mà hệ FCU cần thật ra thường là van điện (motorized valve): một thân van bi hoặc van đĩa nhỏ, quay bằng mô-tơ điện. Ngoài công trường cả hai đều được gọi chung là "van điện từ", và nhầm lẫn này sinh ra lỗi khi đặt hàng. Bài này phân biệt các loại van dùng cho FCU (FCU motorized valve), cách chọn on/off hay tuyến tính, 2 ngã hay 3 ngã, và cách tính cỡ van.
"Van điện từ" ngoài công trường thường là van gì?
|
Tên gọi ngoài công trường |
Thiết bị thật |
Cơ cấu |
Dùng cho FCU? |
|
Van điện từ (solenoid valve) |
Van solenoid |
Cuộn từ hút lõi, đóng/mở tức thời |
Ít dùng: đóng nhanh gây búa nước |
|
Van điện FCU on/off |
Van bi hoặc van zone có mô-tơ |
Mô-tơ quay mở/đóng hoàn toàn trong vài chục giây |
Phổ biến nhất, đi với thermostat on/off |
|
Van điện tuyến tính (modulating) |
Van bi có mô-tơ nhận tín hiệu điều khiển |
Mở theo tỉ lệ tín hiệu |
Khi cần giữ nhiệt độ phòng ổn định hơn |
Van on/off và van tuyến tính: chọn loại nào?
So sánh hai dòng van bi FCU của Honeywell mà DLK phân phối, số liệu từ trang sản phẩm:
|
|
Honeywell VN8 (on/off) |
Honeywell VN32/VN33 (tuyến tính) |
|
Kiểu điều khiển |
Đóng/mở hoàn toàn |
Mở theo tín hiệu điều khiển |
|
Điện áp |
24 VAC, 110 VAC, 220 VAC |
24 VAC ±10% |
|
Cỡ van |
DN15, DN20, DN25, DN32 |
DN15, DN20, DN25 (Kvs 2,0–6,7 m³/h) |
|
Chênh áp đóng tối đa |
0,6 MPa |
0,6 MPa |
|
Áp danh định |
PN20 |
PN20 |
|
Nhiệt độ nước |
1–95 °C |
1–95 °C |
|
Thời gian đóng/mở |
Dưới 30 giây |
Dưới 30 giây |
|
Đi với thermostat |
On/off, ví dụ Honeywell T6373A1108 |
Bộ điều khiển DDC/BMS có ngõ ra analog. Lưu ý: Honeywell TFM228/TFM428 chỉ có ngõ ra van on/off, nên đi với VN8 |
Xem thông số chi tiết: van điện FCU on/off Honeywell VN8 và van điện FCU tuyến tính Honeywell VN32. Cho AHU và ống lớn hơn: van điện Honeywell Series VC7930/VC7931/VC7934.
Van 2 ngã hay 3 ngã?
|
|
Van 2 ngã |
Van 3 ngã |
|
Khi van đóng |
Nước không qua FCU, lưu lượng toàn hệ giảm |
Nước đi tắt qua đường bypass, lưu lượng hệ gần như không đổi |
|
Hệ bơm phù hợp |
Bơm biến tần hoặc có van bypass chênh áp ở đầu hệ |
Bơm lưu lượng cố định |
|
Ưu điểm |
Tiết kiệm điện bơm |
Lưu lượng qua chiller ổn định |
Tính cỡ van theo Kvs: ví dụ bằng số
Cỡ van chọn theo hệ số lưu lượng Kvs, không chọn theo cỡ ống. Công thức: Kvs = Q / √ΔP, với Q là lưu lượng nước qua FCU (m³/h) và ΔP là độ sụt áp mong muốn qua van (bar).
|
Lưu lượng FCU Q |
Sụt áp qua van ΔP |
Kvs tính được |
Chọn |
|
0,6 m³/h |
0,2 bar |
0,6 / √0,2 ≈ 1,34 |
Kvs gần nhất bằng hoặc lớn hơn; với VN32 là 2,0 |
|
1,2 m³/h |
0,2 bar |
1,2 / √0,2 ≈ 2,68 |
Kvs khoảng 3 |
|
2,0 m³/h |
0,3 bar |
2,0 / √0,3 ≈ 3,65 |
Kvs khoảng 4 |
Lưu lượng FCU lấy từ catalog FCU (theo công suất lạnh và chênh nhiệt độ nước vào/ra). Bảng Kvs cụ thể của từng mã lấy trên trang sản phẩm từng dòng van.
🔧 Kinh nghiệm hiện trường: ba lỗi gặp nhiều khi nghiệm thu van FCU: (1) chọn van theo cỡ ống (ống DN20 thì van DN20) dẫn tới van quá to, đóng mở gần như on/off dù là van tuyến tính; (2) lắp van 3 ngã ngược cổng, nước chạy bypass khi thermostat gọi lạnh; (3) dùng van không có lò xo hồi (như VN8) mà không tính tới việc khi mất điện van giữ nguyên vị trí cũ.
Câu hỏi thường gặp
Van điện từ FCU tiếng Anh là gì?
Thường gọi là FCU motorized valve, zone valve hoặc motorized ball valve. Solenoid valve là van điện từ đúng nghĩa (dùng cuộn từ), ít dùng cho FCU.
Van VN8 dùng điện áp nào?
VN8 có bản 24 VAC, 110 VAC và 220 VAC; ký tự trong mã cho biết điện áp. Đặt hàng phải khớp điện áp ngõ ra của thermostat.
Van điện FCU mất điện thì đóng hay mở?
Tuỳ dòng. VN8 không có lò xo hồi nên giữ nguyên vị trí khi mất điện. Dòng có lò xo hồi sẽ về vị trí mặc định.
Khi nào nên dùng van tuyến tính cho FCU?
Khi phòng cần nhiệt độ ổn định (phòng họp, khách sạn cao cấp) hoặc BMS điều khiển theo PID. Văn phòng thông thường dùng van on/off là đủ.
📞 Cần chọn van điện cho FCU, AHU?
Gửi DLK lưu lượng nước, điện áp điều khiển và kiểu thermostat đang dùng, kỹ sư DLK tính Kvs và đề xuất mã Honeywell phù hợp.