Động cơ van gió là gì? Phân loại và cách chọn mô-men, điện áp (damper actuator)

Van gió chống cháy trên đường ống hút khói phải tự đóng khi mất điện. Nếu lắp nhầm động cơ không có lò xo hồi, van sẽ đứng yên ở vị trí đang mở đúng lúc cần đóng nhất. Động cơ van gió (damper actuator) trông giống nhau, nhưng khác nhau ở bốn thông số quyết định: mô-men xoắn, điện áp, kiểu điều khiển và có lò xo hồi hay không. Bài này giải thích từng thông số và cách chọn, lấy các dòng Honeywell DLK phân phối làm ví dụ.

Động cơ van gió làm gì?

Động cơ gắn trực tiếp lên trục van gió (direct-coupled), quay trục khoảng 90–95° để đóng/mở hoặc điều chỉnh độ mở van gió theo lệnh từ bộ điều khiển: van gió tươi, gió hồi, gió xả của AHU; van gió VAV; van gió chống cháy, van gió ngăn khói của hệ PCCC.

Bốn thông số phải chốt khi chọn

Thông số	Các lựa chọn	Chọn theo
Mô-men xoắn (Nm)	Phổ biến 5, 9–10, 20, 34 Nm…	Diện tích và loại van gió
Điện áp	24 VAC/VDC hoặc 230 VAC	Nguồn có sẵn tại tủ điều khiển
Kiểu điều khiển	On/off (2 vị trí), 3 điểm (floating), tuyến tính 0–10 V / 2–10 V	Van chỉ đóng/mở hay cần điều chỉnh độ mở
Lò xo hồi (spring return)	Có / không	Có: van phải về vị trí an toàn khi mất điện (chống cháy, ngăn khói, chống đóng băng dàn)

Chọn mô-men xoắn theo diện tích van gió

Mô-men cần thiết = diện tích van gió (m²) × mô-men riêng do nhà sản xuất van gió cho (Nm/m²). Van gió có gioăng kín, van chống cháy cần mô-men riêng lớn hơn van gió thường. Lấy hệ số trên catalog van gió, không ước lượng.

Ví dụ	Diện tích	Mô-men riêng (giả định)	Mô-men cần	Chọn
Van gió tươi 1000 × 600 mm	0,60 m²	5 Nm/m²	3,0 Nm	Động cơ 5 Nm
Van gió hồi 1200 × 800 mm	0,96 m²	5 Nm/m²	4,8 Nm	Động cơ 9–10 Nm (có dư)
Van gió 2000 × 1500 mm	3,0 m²	8 Nm/m²	24 Nm	Động cơ 34 Nm hoặc 2 động cơ

Hệ số Nm/m² trong bảng là giả định để minh hoạ cách tính.

🔧 Kinh nghiệm hiện trường: lỗi hay gặp khi nghiệm thu: (1) chọn mô-men vừa khít, sau một mùa bụi bám trục van gió nặng hơn và động cơ không đóng kín được; nên chừa dư; (2) đặt động cơ 3 điểm (floating) cho bộ điều khiển chỉ có ngõ ra 0–10 V, hoặc ngược lại; (3) dùng động cơ không lò xo hồi cho van chống cháy hoặc van gió tươi ở xứ lạnh.

Các dòng Honeywell DLK phân phối

Mã	Mô-men	Điện áp	Kiểu	Lò xo hồi
Honeywell CN4610A1001	10 Nm	230 VAC	On/off	Không
Honeywell CN7510A2001	10 Nm	24 V	Tuyến tính	Không
Honeywell CN7234A2008	34 Nm	24 V	Tuyến tính	Không
Honeywell MS8109F1210	9 Nm	24 V	2 vị trí	Có (chống cháy)
Honeywell MS4609F1210	9 Nm (80 lb-in)	230 VAC	2 vị trí, 2 tiếp điểm phụ, quay 95°	Có, hồi trong khoảng 15 s; dùng cho hệ kiểm soát khói đạt UL555S tới 350 °F

Nguồn: trang sản phẩm DLK cho dòng CN và MS8109F1210; MS4609F1210 theo mô tả sản phẩm Honeywell MS4609F1210/U. Xem toàn bộ dòng MS tại động cơ van gió Honeywell MS4104 – MS8109 và hướng dẫn đấu dây MS8109F1210.

Động cơ van gió Honeywell

Câu hỏi thường gặp

Damper actuator tiếng Việt là gì?

Là động cơ van gió (còn gọi là động cơ điều khiển van gió, bộ truyền động van gió).

Động cơ van gió chống cháy khác động cơ thường thế nào?

Có lò xo hồi để tự đưa van về vị trí an toàn khi mất điện hoặc khi có tín hiệu cháy, và đạt chứng nhận cho van gió chống cháy/ngăn khói (ví dụ UL555S).

Động cơ 24 V hay 230 V tốt hơn?

Không loại nào tốt hơn; chọn theo nguồn tại tủ. Đa số tủ DDC dùng 24 VAC cho động cơ tuyến tính; tủ PCCC thường cấp 230 VAC cho động cơ van chống cháy.